ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਲੈਪਟਾਪ ਜਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ (PC) ਖਰੀਦਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਬਜਟ ਲੈਪਟਾਪ 25-30 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਸੇ ਕੰਮ ਲਈ 40-50 ਹਜ਼ਾਰ ਖਰਚਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।ਆਓ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਇੰਨੇ ਮਹਿੰਗੇ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ:1. ਨਵੀਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ AI ਦਾ ਦੌਰ (Advanced Technology & AI)ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਲੈਪਟਾਪ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਡਵਾਂਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਲੈਪਟਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ (Artificial Intelligence) ਲਈ ਖਾਸ NPU (Neural Processing Unit) ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (R&D) ਖਰਚਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਸਿੱਧਾ ਗਾਹਕ ਦੀ ਜੇਬ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।2. ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਅਤੇ ਚਿੱਪ ਦੀ ਲਾਗਤ (Cost of Semiconductors)ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ (CPU) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਚਿਪਸ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਨਵੀਨਤਮ ਚਿਪਸ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ 3nm ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ) ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚਿੱਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ TSMC) ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਲਾਗਤ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਂਡਸ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।3. ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਪਾਰਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ (Premium Components)ਅੱਜ ਦਾ ਯੂਜ਼ਰ ਬਿਹਤਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਅਤੇ ਸਪੀਡ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਲੈਪਟਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗੇ ਪਾਰਟਸ ਵਰਤ ਰਹੀਆਂ ਹਨ:- OLED ਡਿਸਪਲੇਅ: ਹੁਣ ਆਮ LCD ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ OLED ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।- ਫਾਸਟ ਸਟੋਰੇਜ: ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੌਲੀ ਹਾਰਡ ਡਰਾਈਵਾਂ (HDD) ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ NVMe SSDs ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।- ਨਵੀਂ ਰੈਮ (RAM): ਤੇਜ਼ ਸਪੀਡ ਲਈ ਨਵੀਂ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਦੀ DDR5 RAM ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਹਾਈ-ਐਂਡ ਪਾਰਟਸ ਕਾਰਨ ਲੈਪਟਾਪ ਦੀ ਬੇਸਿਕ ਕੀਮਤ ਹੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।4. ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ (Currency Exchange Rate)
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪਾਰਟਸ (ਮਦਰਬੋਰਡ, ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਕਾਰਡ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ) ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਚੀਨ, ਤਾਈਵਾਨ, ਅਮਰੀਕਾ) ਤੋਂ ਇੰਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਪਾਰ ਡਾਲਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਾਰਟਸ ਮੰਗਵਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।5. ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸ (Taxes and Import Duties)ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕਲ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ (Make in India) ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਬਾਹਰੋਂ ਬਣ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ‘ਤੇ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੇ ਪਾਰਟਸ ਬਣਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਦਾ ਇਹ ਬੋਝ ਝੱਲਣਾ ਪਵੇਗਾ।6. ਗਲੋਬਲ ਮਹਿੰਗਾਈ (Global Inflation)ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਂਬਾ, ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਵਿਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ (ਮਾਲ ਢੁਆਈ) ਦਾ ਖਰਚਾ ਵੀ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ।ਸਿੱਟਾ (Conclusion):ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਐਡਵਾਂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਲੈਪਟਾਪ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਰਟ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨਵਾਂ ਲੈਪਟਾਪ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਚਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦੇਖਣੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਲੈਪਟਾਪ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਬਜਟ ਲੈਪਟਾਪ ਚੁਣੋ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੇਲਜ਼ (Sales) ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰੋ।
About the Author
